Tenkis davası, miras bırakanın saklı paya sahip mirasçılarını miras haklarından mahrum bırakacak şekilde tasarrufta bulunması halinde bu tasarrufların saklı pay oranına kadar indirilmesini sağlayan bir dava türüdür. Bu rehberde tenkis davasının tüm yönlerini TMK hükümleri ışığında ele alıyoruz.
Saklı Pay Kavramı
Saklı pay, kanunun belirli mirasçılara tanıdığı ve miras bırakanın tasarruflarıyla ortadan kaldıramayacagi miras payıdır. TMK m. 505-508 hükümlerinde düzenlenmiştir.
Saklı Pay Oranları (TMK m. 506)
Kanun, aşağıdaki mirasçılara saklı pay hakkı tanımıştır:
- **Altsoy (Çocuklar ve Torunlar):** Yasal miras payının yarısı
- **Ana ve Baba:** Yasal miras payının dörtte biri
- **Sağ kalan es:** Altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçı oluyorsa yasal miras payının tamamı; diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü
Tasarruf Edilebilir Kisim
Miras birakan, saklı paylar dışında kalan miras kısmı üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir. Bu kisma tasarruf edilebilir kısım denir.
Tenkis Davası Koşulları
Tenkis davası açılabilmesi için aşağıdaki koşulların bir arada bulunması gerekmektedir:
1. Saklı Payın İhlali
Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları (vasiyetname) veya sağlar arasi tasarrufları (bağışlamalar) sonucunda saklı paylı mirasçının pay oranının kanunda öngörülen saklı pay miktarının altına dusmis olması gerekmektedir.
2. Hak Sahibi Olma
Tenkis davasını yalnızca saklı pay sahibi mirasçılar veya onların alacaklılari açabilir. Saklı payı bulunmayan mirasçılar tenkis davası açma hakkına sahip değildir.
3. Miras Birakanin Vefati
Tenkis davası, ancak miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir. Miras birakan hayattayken tenkis davası açılamaz.
Tenkise Tabi Tasarruflar
Ölüme Bağlı Tasarruflar
- Vasiyetname ile yapılan kazandırmalar
- Miras sözleşmesiyle yapılan kazandırmalar
- Belirli mal bırakma (vasiyet)
Sağlar Arası Tasarruflar (TMK m. 565)
- Miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar
- Mirastan feragat karşılığinda yapılan kazandırmalar
- Miras bırakanın serbestçe geri alabilecegi bağışlamalar
- Olumden önceki bir yil içinde yapılan olağan dışıi bağışlamalar
- Saklı payları bertaraf etmek amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar
Tenkis Sirasi (TMK m. 570)
Tenkis yapılırken öncelikle ölüme bağlı tasarruflardan baslanir. Bunlar yeterli olmazsa sağlar arası kazandırmalara geçilir. Sağlar arasi kazandırmalarda en son yapılan tasarruftan başlayarak geriye doğru gidilir.
Hak Düşürücü Süre
Tenkis davası, aşağıdaki sürelere tabidir (TMK m. 571):
- Saklı pay sahibi mirasçıların, saklı paylarının zedelendiğini ogrendikleri tarihten itibaren bir yil
- Vasiyetname ve miras sözleşmelerinde, tasarrufun açılma tarihinden itibaren on yil
- Sağlar arasi kazandırmalarda, miras bırakanın ölümünden itibaren on yil
Bu süreler hak düşürücü süreler olup mahkemece re-sen dikkate alınır.
Mirasin Reddi ile Iliskisi
Mirasi reddeden mirasçı, tenkis davası açma hakkını kaybeder. Cunku tenkis davası acabilmek için mirasçı sıfatının devam etmesi gerekmektedir. Ancak mirasi kayitsiz sartsiz kabul etmeyen mirasçı, saklı pay ihlali halinde tenkis talep edebilir.
Mirasin Reddi Türleri
- **Gercek Ret:** Mirasçının üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanda bulunarak mirasi reddetmesi
- **Hukmi Ret:** Miras bırakanın ölümü anında borçlarinin mevcut varliklarini astiginin açıkça belli olması halinde mirasın reddedilmiş sayilmasi
Tenkis Davası Dilekçesinin Unsurları
1. Mahkeme Bilgileri
Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise miras bırakanın yerleşim yeri mahkemesidir.
2. Taraf Bilgileri
Davacı olarak saklı pay sahibi mirasçı, davalı olarak saklı payı ihlal eden tasarruftan yararlanan kisi gösterilir.
3. Miras Birakana İlişkin Bilgiler
Miras bırakanın kimlik bilgileri, ölüm tarihi, son yerleşim yeri ve miras bırakanın mevcut terekenin kapsamı belirtilmelidir.
4. Saklı Pay Hesaplaması
Davacının yasal miras payı, saklı pay oranı ve fiilen elde ettigi miras miktarı gösterilerek saklı payın ne kadar ihlal edildiği ortaya konulmalidir.
5. Tenkise Tabi Tasarruflar
Hangi tasarrufların tenkis edilmesi talep edildiği, bu tasarrufların niteliği ve değeri belirtilmelidir.
6. Deliller
- Veraset ilamı
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi
- Tapu kayıtları
- Banka kayıtları
- Bagislama sözleşmeleri
- Bilirkişi incelemesi talebi
LexDoc.pro ile Tenkis Davası Dilekçenizi Hazırlayın
Tenkis davası, detaylı miras hesaplamaları ve karmasik hukuki değerlendirmeler gerektiren teknik bir davadır. LexDoc.pro yapay zekâ destekli sistemi, veraset belgelerinizi ve diğer evraklari analiz ederek profesyonel bir tenkis davası dilekçesi hazırlar. WhatsApp üzerinden talebinizi göndermeniz yeterlidir. Detayli bilgi için lexdoc.pro adresini ziyaret edin.