Nafaka, boşanma sürecinde ve sonrasında en çok merak edilen konuların başında gelmektedir. Bu rehberde nafaka türlerini, hesaplama yöntemlerini ve güncel Yargıtay uygulamalarını ele alıyoruz.
Nafaka Türleri
Türk hukuk sisteminde dört temel nafaka türü bulunmaktadır. Her birinin koşulları ve hesaplama yöntemi birbirinden farklıdır.
1. Tedbir Nafakası (TMK m. 169)
Tedbir nafakası, boşanma davası açıldıktan sonra dava süresince hükmedilen geçici nitelikte bir nafakadır. Amacı, dava sürecinde ekonomik açıdan dezavantajlı konumdaki eşin ve çocukların geçimini sağlamaktır.
Özellikleri:
- Dava açılmasıyla birlikte talep edilebilir
- Kusur aranmaz
- Dava sonuna kadar devam eder
- Mahkeme re'sen de karar verebilir
- Gecikmeksizin ve her ay peşin olarak ödenir
2. İştirak Nafakası (TMK m. 182)
İştirak nafakası, velayeti kendışıne verilmeyen eşin, çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katılma yükümlülüğü kapsamında ödediği nafakadır.
Hesaplamada Dikkate Alınan Kriterler:
- Çocuğun yaşı ve eğitim durumu
- Çocuğun özel ihtiyaçları (sağlık, kurs vb.)
- Ana ve babanın ekonomik durumu
- Çocuğun yaşam standardı
- Yerel ekonomik koşullar
3. Yoksulluk Nafakası (TMK m. 175)
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer eşten talep ettiği nafakadır.
Koşulları:
- Boşanma kararı kesinleşmiş olmalı
- Talep eden taraf boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalı
- Talep edenin kusuru, karşı taraftan daha ağır olmamalı
- Nafaka yükümlüsünün ödeme gücü bulunmalı
Sona Erme Nedenleri:
- Nafaka alacaklısının evlenmesi
- Taraflardan birinin ölmesi
- Nafaka alacaklısının evlilik dışı birlikte yaşaması
- Yoksulluğun ortadan kalkması
- Nafaka alacaklısının haysiyetsiz yaşam sürmesi
4. Yardım Nafakası (TMK m. 364)
Yardım nafakası, boşanmadan bağımsız olarak, yoksulluğa düşen altsoy, üstsoy veya kardeşler arasında iştenebilen nafaka türüdür.
Nafaka Hesaplama Yöntemleri
Türk hukukunda nafaka miktarının belirlenmesinde kesin bir formül bulunmamaktadır. Ancak mahkemeler aşağıdaki kriterleri değerlendirmektedir:
Ekonomik Durum Analizi
Mahkeme, her iki tarafın gelir ve giderlerini detaylı olarak inceler:
- Maaş ve ek gelirler
- Taşınmaz geliri (kira vb.)
- Diğer gelir kaynakları
- Zorunlu giderler ve borçlar
- Sağlık giderleri
ÜFE/TÜFE Artış Oranı
Nafaka miktarının yıllık artışında genellikle ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) veya TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) oranları esas alınır. 2026 yılı için TÜFE oranı yıllık bazda değerlendirilmektedir. Mahkemeler çoğunlukla kararda "her yıl ÜFE oranında arttırılmasına" şeklinde hüküm kurar.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, nafaka belirlenmesinde şu ilkeleri benimsemiştir:
- Nafaka miktarı, tarafların sosyal ve ekonomik durumuna uygun olmalıdır
- Nafaka yükümlüsünün kendışınin de geçinmesi sağlanmalıdır
- Çocukların eğitim kademesine göre nafaka arttırılabilir
- Nafaka miktarı, paranın alış gücüne göre uyarlanmalıdır
Nafaka Davası Süreci
1. Başvuru: Yetkili Aile Mahkemesine dilekçe ile başvurulur.
2. Delil Sunumu: Mali durum belgeleri, gelir belgeleri, gider kalemleri sunulur.
3. Sosyal ve Ekonomik Durum Araştırması: Mahkeme, kolluk marifetiyle tarafların ekonomik durumunu araştırır.
4. Duruşma: Taraflar dinlenir, deliller değerlendirilir.
5. Karar: Mahkeme nafaka miktarını ve ödeme şeklini belirler.
Nafaka Arttırım ve Azaltım Davası
Nafaka miktarı, tarafların mali durumundaki değişikliklere göre artırılabilir veya azaltılabilir. Arttırım veya azaltım için yeni dava açılması gerekmektedir.
Arttırım Nedenleri:
- Çocuğun eğitim kademesinin yükselmesi
- Enflasyon nedeniyle paranın değer kaybetmesi
- Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması
Azaltım Nedenleri:
- Nafaka yükümlüsünün gelirinin azalması
- Nafaka yükümlüsünün yeni yükümlülükleri (yeni evlilik, çocuk vb.)
- Nafaka alacaklısının gelir elde etmeye başlaması
LexDoc.pro ile Nafaka Dilekçenizi Hazırlayın
Nafaka dilekçesi hazırlama süreci, detaylı hesaplamalar ve güncel mevzuat bilgisi gerektirmektedir. LexDoc.pro, yapay zekâ teknolojisiyle belgelerinizi analiz ederek nafaka dilekçenizi profesyonel standartlarda hazırlar. WhatsApp üzerinden taleplerinizi iletmeniz yeterlidir.