İhtiyati tedbir, dava sonuçlanana kadar hakkın korunmasını sağlayan önemli bir usul hukuku kurumudur. Bu rehberde ihtiyati tedbirin tüm yönlerini HMK düzenlemeleri ışığında ele alıyoruz.
İhtiyati Tedbir Kavramı
İhtiyati tedbir, bir davanın açılmasından önce veya dava sırasında, uyuşmazlık konusu hakkında asıl davadaki hükmü etkisiz kılacak şekilde değişiklik yapılmasını veya zarar verilmesini önlemek amacıyla mahkeme tarafından verilen geçici nitelikteki hukuki koruma tedbiridir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 389-399 arasında düzenlenmiştir.
İhtiyati Tedbirin Amacı
- Dava konusunun dava sonuna kadar korunmasını sağlamak
- İleride verilecek kararın uygulanabilirliğini güvence altına almak
- Hakkın kullanımını tehlikeye düşürecek değişiklikleri önlemek
- Acil durumlarda ivedi koruma sağlamak
İhtiyati Tedbir Koşulları (HMK m. 389)
İhtiyati tedbir kararı verilebilmesi için şu koşulların varlığı gereklidir:
1. Mevcut Durumda Meydana Gelebilecek Değişiklik
Uyuşmazlık konusu hakkında mevcut durumun değişmesi nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hale geleceği yahut gecikme sebebiyle bir sakıncanın veya ciddi bir zararın doğacağı tehlikesinin bulunması gerekmektedir.
2. Yakın ve Açık Tehlike
Tehlikenin yakın ve somut olması gerekir. Soyut ve uzak olasılıklara dayalı talepler kabul edilmez.
3. Hakkın Varlığı Konusunda Yaklaşık İspat
Talepte bulunan tarafın, iddia ettiği hakkın varlığını tam olarak kanıtlaması gerekmez. Yaklaşık ispat yeterlidir. Yani hakkın varlığının kuvvetle muhtemel olduğu mahkemeye gösterilmelidir.
İhtiyati Tedbir Türleri
1. Koruyucu Tedbirler
- Taşınmaz üzerine ihtiyati tedbir şerhi konulması
- Banka hesaplari üzerine tedbir konulması
- Dava konusu malin satişinin önlenmesi
2. Düzenleyici Tedbirler
- Geçici bir kullanma hakkı tanınması
- Geçici alimlerin yapılması
- Geçici teslim kararı verilmesi
3. Eda Nitelikli Tedbirler
- Geçici nafaka ödenmesi
- İş akdinin askıya alınma surece ücret ödenmesi
İhtiyati Tedbir Başvuru Süreci
1. Talep
İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce veya dava sırasında talep edilebilir. Talep, yazılı veya sozlu olarak yapılabilir.
Başvuruda Bulunmasi Gerekenler:
- Tedbir talebinin konusu ve sebebi
- Yakin ve açık tehlikenin açıklanması
- Hakkın varlığı konusunda yaklaşık ispat
- Tedbirin türü ve kapsamının belirtilmesi
2. Teminat (HMK m. 392)
Mahkeme, ihtiyati tedbir talep edenden, karşı tarafın muhtemel zararini karşılayacak bir teminat göstermesini isteyebilir. Teminat miktarı, mahkeme tarafından belirlenir.
Teminat Gerektirmeyen Durumlar:
- Resmi belgeye dayanan talepler
- Kesin delile dayanan talepler
- Durum ve koşulların haklılığı açıkça gösterdiği haller
3. Karar
Mahkeme, talebi inceler ve koşulların olusup olusmadigi konusunda karar verir. İhtiyati tedbir kararı, gerekçelidir ve kararda şu hususlar yer alir:
- Tedbirin sebebi ve gerekçeleri
- Tedbirin türü ve kapsami
- Teminat miktarı
- Tedbirin süresi
4. Kararın Uygulanmasi
Karar, derhal uygulanır. Dava açılmadan önce verilen ihtiyati tedbir kararlarında, talep eden tarafın iki hafta içinde esas davasını açmasi gerekmektedir (HMK m. 397/1). Aksi takdirde tedbir kendiliğinden kalkar.
İhtiyati Tedbire İtiraz (HMK m. 394)
İhtiyati tedbir kararının karşı tarafa tebliğinden itibaren bir hafta içinde, kararı veren mahkemeye itiraz edilebilir. İtiraz, tedbirin uygulanmasını durdurmaz.
İtiraz Sebepleri:
- Tedbir koşullarının bulunmadigi
- Teminat miktarının yetersiz olduğu
- Tedbirin kapsamının geniş tutuldugu
İhtiyati Tedbirin Kaldırılması
İhtiyati tedbir kararı, aşağıdaki hallerde kaldırılabilir:
- Tedbir sebebinin ortadan kalkması
- Karsi tarafın yeterli teminat göstermesi
- Davanin esastan reddedilmesi
- Tedbir isteyen tarafın talebinden vazgecmesi
LexDoc.pro ile İhtiyati Tedbir Talebinizi Hazırlayın
İhtiyati tedbir talebi, aciliyetin doğru bir şekilde ortaya konulmasını ve hukuki dayanakların eksiksiz gösterilmesini gerektiren teknik bir dilekçedir. LexDoc.pro, yapay zekâ sistemiyle belgelerinizi analiz ederek ihtiyati tedbir talebinizi profesyonel olarak hazırlar. WhatsApp üzerinden hızlı başvuru yapın.