İptal davası, idari işlemlerin hukuka uygünlük denetimini sağlayan temel idari yargı yoludur. İdari Yargılama Usulü Kanunu (IYUK) kapsamında düzenlenen bu dava türü, bireylerin idarenin hukuka aykırı işlemlerine karşı korunmasını sağlar. Bu rehberde iptal davasının tüm yönlerini ele alıyoruz.
İptal Davası Kavramı
İptal davası, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amac yönlerinden birinin hukuka aykırı olması halinde işlemin iptalini sağlamak amacıyla açılan bir dava türüdür (IYUK m. 2/1-a).
İptal Davasinin Özellikleri
- Kamu düzeni ile ilgili olup re-sen inceleme yapılabilir
- İptal kararı, işlemin yapıldığı tarihten itibaren geriye dönük olarak hüküm ve sonuç dogurur
- İptal kararı, sadece davacıyı degil herkesi ilgilendirir (erga omnes etki)
- İdari işlemin hukuka aykırılığının tespiti ile sınırlıdir
Dava Acma Süresi
IYUK m. 7 uyarınca iptal davası açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihten itibaren altmis gündür. Ancak bazi özel kanunlarda farklı süreler öngörülmüş olabilir.
Süre Hesaplamasi
- Süre, işlemin ilgiliye tebliğ edildiği günü izleyen gunden itibaren başlar
- Tatil gunleri süreye dahildir
- Sürenin son günü tatile rastlarsa, tatili izleyen ilk iş günü son gun sayılır
- İdari başvuru yapılması halinde süre durur ve başvurunun reddinden itibaren kalan süre işler
İdari Başvuru (IYUK m. 11)
İlgililer, idari dava açmadan önce, işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması talebiiyle üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama basvurabilir. Bu başvuru, dava açma süresini durdurur. Otuz gun içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.
Yürütmenin Durdurulmasi
IYUK m. 27 uyarınca, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlarin dogmasi ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda mahkeme, yürütmenin durdurulmasina karar verebilir.
Yürütmenin Durdurulmasi Koşulları
- **Telafisi Guc veya Imkansiz Zarar:** İşlemin uygulanması halinde geri döndürülemeyecek zararlarin doğacağı
- **Açıkça Hukuka Aykirilik:** İşlemin hukuka aykırılığının ilk bakista anlaşılabilir olması
Yürütmenin Durdurulmasi Talebi
Yürütmenin durdurulmasi, dava dilekçesinde veya ayri bir dilekçe ile talep edilebilir. Mahkeme, bu talebi öncelikle inceler ve gerekçeli olarak karar verir. Karara itiraz, bölge idare mahkemesine yapılır.
İdari İşlemin Unsurları
İptal davasında mahkeme, idari işlemin bes unsurunun hukuka uygunlugünü denetler:
1. Yetki
İşlemii yapan makamin, o işlemi yapmaya yetkili olup olmadığı incelenir. Yetki, kisi, konu, yer ve zaman bakımından değerlendirilir.
2. Sekil
İşlemin kanun ve diğer mevzuatta öngörülen usul ve şekil kurallarina uygun olarak yapılıp yapılmadığı incelenir. Örneğin gerekçe gösterme zorunluluğu, danisma organlarina basvurma zorunluluğu gibi.
3. Sebep
İdareyi işlemi yapmaya yönelten hukuki veya fiili etkenler değerlendirilir. İşlemin dayandığı sebeplerin gerçek ve hukuka uygun olması gerekmektedir.
4. Konu
İşlemin içeriği ve meydana getirdigi hukuki sonuç incelenir. İşlemin konusu, kanun tarafından öngörülmüş olmalıdır.
5. Amac
Her idari işlem, kamu yararını gerçekleştirme amacina yönelik olmalıdır. İşlemin kamu yararı dışında bir amaca yönelik olması, amac unsurunda sakatlık oluşturur (yetki sapması).
İptal Davası Dilekçesinin Unsurları
IYUK m. 3 uyarınca iptal davası dilekçesinde aşağıdaki hususlar yer almalıdır:
1. Mahkeme Bilgileri
Görevli mahkeme, işlemin niteliği ve yapan makama göre idare mahkemesi, vergi mahkemesi veya Danistay olabilir. Yetkili mahkeme ise idari işlemin yapıldığı yer mahkemesidir (kural olarak).
2. Davacı Bilgileri
Davacının adi, soyadi, TC kimlik numarasi, adresi ve varsa vekil bilgileri.
3. Davalı İdare
İşlemi yapan idari makamin adi ve adresi.
4. Dava Konusu Islem
İptali talep edilen idari işlemin açık ve somut bir şekilde belirtilmesi.
5. Teblig Tarihi
İşlemin tebliğ edildiği tarih ve dava açma süresine uygun olarak dava açıldığı hususu.
6. İşlemin Hukuka Aykiriligi
İşlemin hangi yönlerden (yetki, şekil, sebep, konu, amac) hukuka aykırı olduğu detaylı olarak açıklanmalıdir.
7. Yürütmenin Durdurulmasi Talebi
Yürütmenin durdurulmasi talep ediliyorsa koşulların gerçeklestigine ilişkin açıklamalar yapilmalidir.
8. Sonuç ve Talep
- İdari işlemin iptali
- Yürütmenin durdurulmasi (talep ediliyorsa)
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti
İptal Kararinin Sonuçları
İptal kararı, işlemin yapıldığı tarihten itibaren geriye dönük olarak hükmünü ortadan kaldırir. İdare, iptal kararının gereklerine göre işlem veya eylem yapmak zorundadir (IYUK m. 28). İptal kararının uygulanmaması halinde tazminat davası açılabilir.
LexDoc.pro ile İptal Davası Dilekçenizi Hazırlayın
İdari yargı davalari, idari işlemin hukuka aykırılığının teknik ve hukuki gerekçeleriyle ortaya konulmasını gerektiren özel bir uzmanlık alanidir. LexDoc.pro yapay zekâ destekli sistemi, belgelerinizi analiz ederek etkili bir iptal davası dilekçesi hazırlar. WhatsApp üzerinden talebinizi iletin, profesyonel dilekçeniz kısa surede hazır olsun. lexdoc.pro adresinden detaylı bilgi alabilirsiniz.